Đọc để học Tư Duy

Khi bàn về những khó khăn sinh viên thường gặp trong học tập, chúng tôi hay thảo luận về những kỹ năng ngôn ngữ mà các bạn còn lúng túng khi thể hiện, đặc biệt là kỹ năng nói và viết. Nhưng gần đây tôi nhận ra rằng, kiến thức về ngôn ngữ của sinh viên khá tốt, các bạn đã chuẩn bị kỹ càng và vượt qua kỳ thi đại học để được theo học các chương trình của trường. Do vậy, hẳn trình độ tiếng Anh ban đầu cũng ở trung cấp hoặc high beginning. Tuy vậy, trong quá trình giảng dạy, những người làm công việc tổ chức các hoạt động giảng dạy mới phát hiện ra những hạn chế của sinh viên. Vấn đề không nằm ở ngôn ngữ, mà lại nằm ở tư duy.

Tư duy tôi nhắc tới ở đây chính là khả năng lập luận, phân tích, so sánh, hay nhìn nhận vấn đề một cách hệ thống, xuyên suốt. Khi các bạn viết hoặc nói, một xu hướng dễ nhận thấy là sự thiếu mạnh lạc và nhất quán trong quá trình triển khai ý. Điều này cũng đúng khi yêu cầu sinh viên thể hiện bằng tiếng Việt. Như vậy khó khăn của sinh viên lại là việc học cách tư duy, trình bày, mở rộng thế giới quan và kiến thức nền để hỗ trợ việc học ngoại ngữ.

Một trong những trào lưu hay phong trào được cổ súy mạnh mẽ là dạy cho người học “critical thinking” nhưng trên thực tế chúng ta nói rất dễ, nhưng tiến hành thực hiện lại là cả một nan đề khác cho giáo viên. Mặc định rằng công việc đó thuộc về trách nhiệm của những người làm công tác giáo dục. Thế nhưng, sinh viên cũng cần chịu trách nhiệm cho chính hoạt động học tập của mình, tự đổi mới bản thân và tích cực tự học mới mong có những cơ hội đáng kể về sau. Đó cũng là trọng tâm của các vấn đề giáo dục tôi quan tâm hiện nay, chúng ta luôn tìm mọi cách để nâng cao chất lượng dạy học, kiểm tra đánh giá, nhưng trên thực tế chất lượng học tập mới có vai trò quyết định. Có thể làm một phép so sánh giữa việc “dạy” và “học”, chúng ta có thể dễ dàng nhận ra ngay tỷ lệ 20/80. Tức là việc học chiếm đến 80% trong quá trình giáo dục. Ngoài hình thức học tập chính quy trên lớp, người học còn tham gia vào nhiều loại hình học tập khác (non-formal & informal); việc dạy học chỉ diễn ra ở loại hình thứ nhất (formal). Vậy nên trong khuôn khổ bài viết này, tôi mạnh dạn chia sẻ một quan điểm nhằm nâng cao chất lượng HỌC của sinh viên.

Đọc được xem là một trong những hoạt động thư giãn đối với rất nhiều người, nhưng đọc cũng là một hoạt động học tập rất hiệu quả “đọc là cách học nhanh nhất” hay trong phương pháp của Khổng Tử đã nhắc tới “nghe quên, nhìn nhớ, trải nghiệm thấu hiểu”. Như vậy trong 2 hình thức tiếp cận thông tin, kiến thức, con người chủ yếu sử dụng kỹ năng nghe và đọc. Trong khi những nghiên cứu về nào bộ gần đây chứng minh rằng nhìn (vision) chiếm ưu thế hơn cả so với các giác quan khác trong quá trình tiếp nhận tri thức. Do vậy, đọc được đề cập đến trong bài viết này được nhấn mạnh với vai trò là một công cụ hữu ích cho sinh viên.

Câu hỏi đặt ra ở đây là sinh viên cần đọc cái gì (WHAT): tác phẩm văn học, truyện ngắn, tiểu thuyết cho tới tin tức trên các trang mạng đều là các nguồn thông tin, kiến thức cho người học. Nhưng sinh viên hiện nay có thói quen đọc nhanh, đọc tin lá cải mà hiếm khi đọc những tác phẩm có hàm lượng tri thức cao, yêu cầu tư duy và trăn trở để hiểu cốt lõi vấn đề. Chính vì vậy, khi được giáo viên giao các tài liệu đọc ở nhà, sinh viên sẽ thấy khó “vào” vì việc tổ chức nội dung trong sách không còn tương thích với những gì sinh viên hay làm nữa. Do vậy, bản thân mỗi sinh viên cần tự rèn luyện khả năng đọc hiểu những nội dung yêu cầu cao hơn một chút, từ đó phát triển kiến thức, kỹ năng và quan trọng dần dần xây dựng thế giới quan cho riêng mình (hay chính là khả năng tư duy vậy)

Câu hỏi thứ hai đặt ra là đọc như thế nào (HOW): thông thường khi mới bắt đầu thói quen đọc sách, chúng ta nên lựa chọn chủ để mà mình thực sự quan tâm, tiếp đó là mức độ yêu cầu của tài liệu chúng ta đọc, lựa chọn tài liệu đủ ngắn và dễ hiểu sẽ giúp chúng ta hoàn thành, từ đó sẽ có cảm giác muốn đọc. Từ kinh nghiệm cá nhân, đọc xong chúng ta nên chia sẻ, hoặc viết lại hay học từ vựng trong đó, kể cả từ vựng tiếng Việt cũng cần được trao dồi một cách chủ đích. Điều quan trọng hơn cả là duy trì việc đọc đều đặn, thường xuyên. Cũng giống như một môn thể thao hay hoạt động thể lực, chúng ta không thể chơi giỏi hay có cơ bắp tốt nếu không rèn luyện thường xuyên.

Câu hỏi thứ 3 là đọc ở đâu,? (WHERE): chúng ta có thể đọc ở nhà, ở lớp hay ở thư viện, nhưng tốt hơn sinh viên nên tới thư viện để đọc, vì thư viện được xây dựng để giúp chúng ta đọc sách, ở đó không chỉ có nhiều nguồn tài liệu mà có cả không gian đọc. Đọc sách ở nhà, chúng ta dễ bị phân tán bởi các yếu tố xung quanh. Chúng ta cũng có thể thành lập các nhóm để cùng nhau đọc, rồi chia sẻ cho nhau những điều học được, những nhận xét, liên hệ cá nhân sau khi đọc.

Còn rất nhiều điều tôi muốn chia sẻ ở đây, nhưng để chia sẻ được thì tất cả chúng ta phải cùng nhau đọc. Đọc cả bằng tiếng Anh và tiếng Việt, đọc để trau rồi tri thức và kỹ năng tư duy…..

Advertisements

One thought on “Đọc để học Tư Duy

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s