Blended Learning | Mô Hình Học Tập Kết Hợp

Blended Learning hiện nay đang là một trong những mô hình học tập được rất nhiều người quan tâm đặc biệt trong lĩnh vực dạy và học ngoại ngữ. Đây thực chất không phải là một khái niệm mới, nó là sự kết hợp những ưu điểm của phương pháp học truyền thống và tận dụng thế mạnh của công nghệ thông tin, cụ thể là các chương trình học ngoại ngữ qua hệ thống phần mềm hoặc trực tuyến (online). Với mô hình học tập này, cả giáo viên và học viên sẽ có phương pháp tiếp cận môn học theo hướng toàn diện hơn.

Tuy nhiên, đối với những người không trực tiếp hoạt động trong các lĩnh vực ngôn ngữ, cụ thể là tiếng Anh thì việc lựa chọn một thuật ngữ tương đồng trong tiếng Việt cũng gặp không ít trở ngại. Trong một bài viết trên diễn đàn của Đại học Hà Nội, nhóm thực hiện chương trình ED và EDO sử dụng thuật ngữ “phương pháp học tích hợp” để mô tả về Blended Learning. Trong một báo cáo khác của VVOBE với tiêu đề “E-Learning và Ứng dụng trong dạy học”, học tập hỗn hợp lại được sử dụng xuyên suốt nội dung trình bày. Trên một số trang báo mạng khác, các tác giả giữ nguyên thuật ngữ blended learning và diễn giải theo nhiều cách khác nhau. Một số tác giả khác cũng dùng “học kết hợp” thay cho thuật ngữ tiếng Anh này. Như vậy, chúng ta cần một thuật ngữ tiếng Việt thống nhất cho loại hình học tập này.

Đối với thuật ngữ tiếng Anh, theo từ điền Longman Online, BLEND được định nghĩa như sau “to combine different things in a way that produces an effective or pleasant result” (kết hợp nhiều thứ khác nhau theo một cách nào đó để tạo ra kết quả tốt hơn, dễ chịu hơn). Còn từ điển Cambridge Online thì nói rằng “blend” là trộn hoặc kết hợp cùng nhau (to mix or combine together). Theo định nghĩa của từ điển tiếng Việt trên http://vlsp.vietlp.org:8080/demo (Đề tài KC01.01/06-10 “Nghiên cứu phát triển một số sản phẩm thiết yếu về xử lí tiếng nói và văn bản tiếng Việt” (VLSP)Đề tài thuộc Chương trình Khoa học Công nghệ cấp Nhà nước KC01/06-10. Chủ trì nhánh đề tài “Xử lí văn bản tiếng Việt”: GS. Hồ Tú Bảo) thì  kết hợp (v) là gắn với nhau để bổ sung, hỗ trợ cho nhau; tích hợp (v) là lắp ráp, nối kết các thành phần của một hệ thống để tạo nên một hệ thống đồng bộ; hỗn hợp (a) gồm có nhiều thành phần, trong đó mỗi thành phần vẫn giữ được tính chất riêng của mình. Từ cách diễn giải theo cả từ điển tiếng Anh và tiếng Việt ta thấy rằng Blended Learning xét về bản chất của nó sẽ được hiểu là mô hình học tập kết hợp, qua đó việc học trên lớp và việc học trực tuyến được tiến hành trong sự kết hợp và bổ trợ cho nhau.

Bằng cách khảo cứu các tài liệu và từ điển nêu trên, chúng ta đi tới thống nhất về thuật ngữ học tập kết hợp để chỉ mô hình học tập mới trong các chương trình đào tạo, giáo dục của các trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp trong cả nước. Tiếp đến là việc xác đinh rõ vai trò của giáo viên và học viên, vai trò của lớp học trực tiếp và việc tự học trực tuyến đối với loại hình học tập này.

Chúng ta đều biết rằng học tập kết hợp xuất phát từ các quốc gia phát triển sau khi họ khai thác mô hình học e-learning (học trực tuyến) không hoàn toàn thành công. Công nghệ mang lại sự tiện nghi, nhanh gọn và tiết kiệm chi phí, tuy nhiên lại làm học viên sẽ dễ dàng mất đi động cơ học tập và mất đi cơ hội giao tiếp liên nhân như trong các lớp học truyền thống. Chính vì vậy, các buổi học trực tiếp (face-to-face) vẫn giữ được nhiều giá trị mà việc tự học với máy tính không thể nào bù đắp được. Ngược lại, với sự bùng nổ của công nghệ thông tin và việc xuất hiện các chương trình ứng dụng trên mạng thì việc truyền đạt thuần túy không thể cung cấp cho người học được nguồn kiến thức khổng lồ và những thông tin thức thời. Vai trò hỗ trợ của học trực tuyến lúc này được thể hiện rất rõ nét. 

Đối với vai trò, vị trí của giáo viên, chúng ta cũng dễ dàng nhận ra sự chuyển đổi rất lớn. Giáo viên không chỉ lên lớp tổ chức các hoạt động học tập hoặc thông báo hàng loạt rồi ra về như thường lệ. Giáo viên có nhiệm vụ định hướng, hướng dẫn học viên, xây dựng các nội dung giúp học viên tự truy cập, và quan trọng là dạy cho người học những kỹ năng quan trọng khi khai thác, xử lý thông tin bao gồm cả các kỹ năng máy tính cần thiết. Đối với học viên, sự chủ động, tích cực trong học tập là vô cùng quan trọng. Bên cạnh những giờ học trên lớp thì việc tự học qua mạng sẽ quyết định chất lượng học tập của chính bản thân họ. Giờ đây, người học không chỉ thu nạp, ghi nhớ thông tin mà còn phải biết cách phân tích, tổng hợp, xử lý thông tin một cách hiệu quả. Việc duy trì ý thức kỷ luật và động cơ học tập càng có ý nghĩa hơn đối với loại hình học tập này.

Thực tế khi triển khai ở Việt Nam, từ những kinh nghiệm khi triển khai mô hình này của bản thân, tôi cho rằng chúng ta đang gặp nhiều thách thức không nhỏ.

1. Tư duy và thói quen của người dạy và người học. Phong cách học tập thụ động theo phương thức thông báo hàng loạt, đọc chép hay xem chép, học vẹt, học kiểu lều chõng và tư duy theo học thuyết Khổng giáo (Quân-Sư- Phụ). Rất nhiều học viên chia sẻ rằng họ cảm thấy hiệu quả hơn khi học theo phương pháp truyền thống và tỏ ra bối rối khi giáo viên yêu cầu tự học trực tuyến.

2. Trình độ tin học và kỹ năng sử dụng máy tính còn yếu nếu không muốn nói là hoàn toàn bắt đầu. Tại hội nghị Đại hội đồng Hiệp hội Phát thanh Truyền hình châu Á- Thái Bình Dương (ABU) diễn ra trong tháng 10/2012 tại Seoul, Hàn Quốc. Nhận định của hội nghị đưa ra là trình độ tin học của người dân Việt Nam là một khoảng cách lớn so với các nước khác trong khu vực. Theo chia sẻ của tiến sĩ Phú Vũ,(ABD) phụ trách trung tâm phát triển chuyên môn E-center for Professional Development www.etesol.edu.vn, trong 1,530 người tham gia khóa học E-TESOL gồm chủ yếu là giáo viên tiếng Anh tiểu học, THCS thì có 41% là chưa có tài khoản email hoặc sử dụng email trước khi đăng ký tham gia chương trình (năm 2011); 62% không sử dụng internet; 45% không có máy tính cá nhân ở nhà; 89% đánh giá kỹ năng công nghệ thông tin ở mức độ 2 (trong thang 0-5). Thực tế giảng dạy cho các giáo viên tiếng Anh theo chương trình của Đề án ngoại ngữ quốc gia 2020, và sinh viên năm thứ nhất tại Khoa Ngoại ngữ, ĐH Thái Nguyên, tôi thấy rằng đến 98% người tham gia không biết những thao tác cơ bản đối với máy tính, nhiều người thậm chí còn chưa bao giờ biết đến thuật ngữ ICT. (Blended Learning triển khai ở các quốc gia phát triển khi học viên được trang bị đầy đủ về kỹ năng máy tính cơ bản)

3. Sự thiếu hụt về cơ sở vật chất phục vụ cho mô hình học tập này dẫn tới việc triển khai không đồng bộ giữa các vùng miền, có thể tạo ra sự phân hóa rõ rệt khi người học học tập trung cùng nhau theo phương pháp truyền thống. Ở các thành phố lớn, các trường học, cơ sở giáo dục đều được trang bị các thiết bị hiện đại. Tuy nhiên, đối các vùng núi, vùng sâu vùng xa, để có đẩy đủ thiết bị dạy học cho giáo viên là một điều xa xỉ. Ở các quốc gia phát triển, hệ thống cơ sở hạ tầng hoàn toàn phù hợp cho mô hình học tập này. Thầy Phan Thanh Hải, đã từng là giảng viên Khoa Ngoại ngữ, ĐH Thái Nguyên đang học NCS tại RMIT chia sẻ trên Facebook: “khi được trải nghiệm giáo dục bên Úc, tôi thấy đó đúng là a blended learning education. Tôi thấy rất ấn tượng với hệ thống IT của họ mà không hiểu làm sao mà họ duy trì được một hệ thống lớn đến vậy gần như chưa thấy có sự cố nào. Ứng dụng điển hình là chương trình Blackboard, dường như đã đẩy công suất học lên gấp nhiều lần, trở thành kênh dạy-học chủ đạo (face-to-face chỉ còn đơn giản là để thảo luận những vấn đề còn lại hoặc hỏi đáp mà thôi; thậm chí một số môn hoàn toàn là internet mode!). Những ứng dụng cho phép truy cập nguồn tài nguyên điện tử (kể cả những file của cá nhân lưu trữ trong máy tính tại trường) cho phép người dạy, người học làm việc từ xa, không phân biệt giới hạn địa lí.”

Đề án Ngoại ngữ Quốc gia 2020 khi triển khai mô hình học tập này cần làm nhiều hơn so với những kế hoạch đặt ra. Theo tôi 3 nội dung cần được chú trọng đồng thời là: 1. Thay đổi tư duy và thói quen học tập; 2. Trang bị kiến thức, kỹ năng tin học cơ bản cho giáo viên và học viên; 3. Đầu tư cơ sở vật chất vừa tập trung vừa trực tiếp. (to be continued…)

Advertisements

2 thoughts on “Blended Learning | Mô Hình Học Tập Kết Hợp

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s