Lại nói về bài thi chuẩn hoá (TOEFL, IELTS)

Trong một lớp học về tiếng Anh học thuật (academic English) cho sinh viên quốc tế đang theo học ở một trường đại học nằm giữa đại dương, thầy giáo giới thiệu một số kỹ thuật (strategies) về ghi chép (notetaking) để các bạn sinh viên làm quen và sử dụng trong quá trình nghe giảng các môn chuyên ngành. Sau khi trình bày xong, sinh viên thảo luận với nhau về những điểm mạnh, điểm yếu của mỗi kỹ thuật. Sau đó, một em nữ sinh từ xứ sở kim chi giơ tay phát biểu:

Kim Chi: Thưa thầy, em thấy những kỹ thuật ghi chép thầy giới thiệu thì có thể áp dụng trong việc nghe giảng các môn chuyên ngành, nhưng khi phải ghi chép làm bài thi TOEFL, em nghĩ hơi khó áp dụng, thầy có kỹ thuật nào hữu ích không?

Thầy giáo lắng nghe chăm chú, nhìn Kim Chi với vẻ vừa tò mò, vừa bối rối. Cả lớp yên lặng. Thầy giáo quay sang cầm cây bút (marker) và chậm giãi nói:

Tôi không nghĩ rằng tôi có thể trả lời câu hỏi của em, nhưng có một ý tôi muốn chia sẻ với em và các bạn trong lớp. Vừa nói, thầy vừa viết chữ TOEFL lên bảng: Mục đích của bài thi TOEFL hay IELTS là nhằm khảo sát xem người học có đủ năng lực tiếng Anh/sẵn sàng để có thể theo học các chương trình đại học hoặc sau đại học ở một quốc gia (nói tiếng Anh) hay không?  Nếu như em và các bạn có thể học tập tại đây thì tại sao còn băn khoăn về điểm số ấy?

Cả lớp cười vui vẻ. Thầy giáo đợi xem có ý kiến phản biện nào không nhưng không có bạn sinh viên nào trao đổi gì thêm. Có lẽ các bạn cũng hiểu thêm một chút về mục đích của bài thi mà không biết bao nhiêu người học khổ sở, vật vã, vui sướng, tự hào…đủ các cung bậc cảm xúc với nó. TOEFL hay IELTS là một công cụ được thiết kế để phục vụ cho những mục đích nhất định, nhưng bên cạnh nó vừa là ngành công nghiệp nhiều tiền, nó cũng là một công cụ bị hiểu sai và bị lạm dụng tràn lan.

Rất nhiều người, gồm cả những người trong & ngoài cuộc thường làm ngơ khi kết quả bài thi TOEFL/IELTS bị diễn giải sai hoặc bị sử dụng nhầm chỗ, một phần vì sự thiếu hiểu biết, một phần vì lợi ích đi kèm với nó quá lớn nên khó lòng cưỡng lại được. Nhưng điều đáng tiếc là nó được sử dụng để đưa ra những quyết định ảnh hưởng tới cuộc sống của nhiều người, những người chỉ sử dụng tiếng Anh vào những công việc cụ thể (dạy học, du lịch, làm việc…) mà không/chưa có ý định sử dụng tiếng Anh học thuật cho mục đích hàn lâm. Đành rằng là có học có hơn (học thuật), độ tin cậy của các bài thi ấy khá cao, và chắc hẳn đánh giá được năng lực tiếng Anh của người học, nhưng nó phục vụ tốt nhất cho mục đích đã đề ra: hoạt động học tập, nghiên cứu bằng tiếng Anh ở trình độ đại học & sau đại học. Nếu dùng những bài thi ấy làm chuẩn hoặc cóp nhặt một phần từ những bài thi ấy thì dễ dàng chúng ta bị sa đà vào sự bất công. Nó giống như câu nói mà thường được cho rằng của Albert Einstein:

“Nếu bạn đánh giá một con cá bằng khả năng leo cây, con cá đó sẽ dành cả cuộc đời còn lại để tin rằng nó là một đứa ngu đần”.

công cụ cần dùng đúng việc
công cụ cần dùng đúng việc

Một hệ luỵ khác là việc coi điểm số TOEFL/IELTS giống như một thước đo vĩnh viễn, điểm càng cao thì càng ‘hoành tráng’. Nhưng thực chất đó mới chỉ là điểm bắt đầu của một câu chuyện dài hơi. Tràn lan trên các mặt báo và mạng xã hội là những câu chuyện ‘người hùng’ đã có điểm số này, điểm số kia. Kèm theo đó là các chiêu trò tiếp thị luyện thi, dạy học. Bạn đọc có thể phản biện tại đây rằng “phải chăng ông này đang có mâu thuẫn về mặt lợi ích?”. Không, chẳng có mâu thuẫn nào cả, mà đơn thuần đây chỉ là những hiểu biết tối thiểu cần được chia sẻ. Giống như Hieu Nguyen đã từng chia sẻ trên trang FB cá nhân:

Chúng ta đang sống trong một thế giới thay đổi hết sức chóng mặt, một thế giới mà 10 công việc ‘hot’ nhất năm 2010 thậm chí còn không tồn tại năm 2004, một thế giới mà để cạnh tranh nơi biển lớn đòi hỏi sức sáng tạo và học hỏi không ngừng… vậy mà ở nhà vẫn cứ diễn ra cảnh học sinh miệt mài ban ngày ở lớp, buổi tối cuối tuần cầm sách vở đi học luyện thi. Để rồi lại thành những cỗ máy luyện thi rất điêu luyện, thầy dạy chiêu trò mẹo làm bài, học sinh luyện nhiều thì tất nhiên cũng sẽ giỏi chơi chiêu. Rồi khi SAT 2300, TOEFL 110, IELTS 8.0 thì người người, nhà nhà vỗ tay khen.

Thật ra không có gì sai cả nếu khen là khen cho những nỗ lực phấn đấu hết mình của học sinh. Nhưng chính vì không biết cách khen, thêm chiêu trò quảng cáo marketing không mang tính giáo dục mà đầy màu sắc thương mại, dẫn đến một cái nhìn, một quan điểm hạn hẹp, hơi lệch, chưa toàn diện, nếu không muốn nói là… nguy hiểm. Một cái nhìn mà tốc độ lây lan đến chóng mặt, thêm vào đó là lại đến từ tiếng nói của những ‘chuyên gia luyện thi, tư vấn du học,’ nên nhiều người xem đó như là ‘chân lý.’ Đọc tiếp…{https://www.facebook.com/hieuchimen/posts/10100593042295651}

Ở góc độ kỹ thuật, bài thi TOEFL/IELTS là một loại hình chuẩn hoá, có nghĩa là điểm số của người học B chính là vị trí xếp hạng của người đó so với những người khác A-Z chứ không phải số câu trả lời đúng người học có được từ bài thi. Thêm vào đó, kết quả bài thi có được phải trải qua một quá trình phân tích phức tạp nhằm loại bỏ những yếu tố ăn may hoặc yếu tố bất thường có được từ quá trình gian lận hoặc thủ thuật làm bài. Chính vì thế việc luyện thi quá mức hoặc tập trung quá nhiều vào các mẹo mực sẽ chẳng giúp người học nâng cao năng lực ngôn ngữ. Khi người học có năng lực ngôn ngữ thì đều có thể thể hiện được cho dù đó là công cụ đo nào chăng nữa. Việc luyện thi nhằm mục đích làm quen hình thức bài thi hoặc được sử dụng như một kỹ thuật dạy học giúp người học nâng cao năng lực ngôn ngữ vẫn có giá trị, nhưng nếu chỉ tìm mọi cách để nâng cao điểm số thì là một việc cần xem xét lại.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s